§ IV — Sektör Çerçevesi Muhasebe ve Denetim Sürüm 1.0
Muhasebe ve Denetim Sektörü Çerçevesi
Muhasebe ve denetim firmaları üç baskının kesişiminde faaliyet gösterir: maddi doğrulama prosedürlerinin yürütülmesinde yapay zekâ destekli verimlilik yönündeki müşteri talebi, AB Yapay Zekâ Yasası ve Uluslararası Denetim Standartları kapsamındaki düzenleyici maruziyet ve mesleki şüpheciliğe ilişkin kurumsal yükümlülük. Raydorf Muhasebe ve Denetim Çerçevesi, Standardın yedi boyutunu bu baskılara göre uyarlar.
§ I Değerlendirme
Muhasebe ve Denetim Çerçevesi neyi değerlendirir
-
Strateji ve Liderlik
Denetim çalışmalarının liderliği düzeyinde hesap verebilirlik. Yapay zekâ stratejisinin firma yönetimi ve kalite yönetimi fonksiyonu tarafından belirli aralıklarla gözden geçirilmesi. Firmanın yapay zekâ programından sorumlu, adı belirlenmiş ve ISQM 1 kapsamındaki kalite yönetim sistemine entegre edilmiş bir kişi.
-
Yönetişim, Risk ve Uyum
Uluslararası Denetim Standartları (ISA), geçerli etik standartlar (IESBA Kuralları) ve AB Yapay Zekâ Yasası ile uyumlu yazılı bir yapay zekâ politikası. Yapay zekâ kullanım alanlarının denetçinin bağımsızlık yükümlülükleri karşısında risk sınıflandırması. Denetim sözleşmelerinde yapay zekâ kullanımını düzenleyen hükümler. Kalite gözden geçirme prosedürlerinin yapay zekâ destekli çalışmaları da kapsayacak şekilde genişletilmesi.
-
Veri ve Bilgi Altyapısı
Denetim çalışması düzeyinde hassasiyet etiketlemesi. ISA 230 kapsamındaki denetim çalışma kâğıdı gereklilikleriyle uyumlu saklama disiplini. Tanımlı bir çalışma kapanış süreciyle beslenen, sorgulanabilir kurumsal bilgi tabanı. Müşteri verilerinin çalışmalar arasında ayrıştırılmasının bilgi mimarisinde sağlanması.
-
İş Akışlarının Yeniden Tasarımı ve Operasyonlar
Yapay zekânın varsayılan ilk adım olduğu belirlenmiş iş akışları — tipik olarak yevmiye kaydı testleri, işlem analizi, sözleşme incelemesi, ISA 315 (Revize) kapsamında risk değerlendirmesi ve ISA 520 kapsamında analitik prosedürler. Denetim kalitesi göstergelerine bağlanmış, öncesi ve sonrası belgelenmiş ölçümler.
-
Yetenek ve İşletim Modeli
Denetim ve güvence meslek mensupları ile idari personel genelinde yapay zekâ yetkinliği. Firmanın yapay zekâ altyapısı için tanımlanmış bir operatör rolü. Yapay zekâ çağının yetkinliklerini yansıtan işe alım ve terfi kriterleri. Hem yetkinliği hem de mesleki şüphecilikten doğan özgül yükümlülükleri kapsayan, düzenli bir eğitim takvimi.
-
Müşteri Deneyimi
Denetim ve güvence çalışmalarında yapay zekâ kullanımının açıklanmasına ilişkin uygulama. Uygun durumlarda müşteriye yönelik yapay zekâ özellikleri. Yapay zekâ olgunluğuna atfedilebilir, kanıtlanabilir hizmet iyileştirmelerinin firmanın bağımsızlık yükümlülükleriyle tutarlı biçimde raporlanması.
-
Ölçüm ve Hesap Verebilirlik
Yapay zekâ kullanımına bağlanmış denetim kalitesi ölçümleri. Yapay zekâ destekli prosedürler üzerinde, ISA 220 (Revize) kapsamında sorumlu denetçinin onayını destekleyecek biçimde kayıt altına alınmış insan gözetimi. Denetim gözetim kuruluşlarının incelemelerini desteklemek üzere, herhangi bir çalışmada herhangi bir anda yapay zekâ katkısını yeniden kurgulamaya yetecek bir denetim izi.
§ II AB Yapay Zekâ Yasası
Denetim pratiğine özgü AB Yapay Zekâ Yasası değerlendirmeleri
Denetim ve güvence pratiğindeki yapay zekâ kullanımlarının çoğu, AB Yapay Zekâ Yasası’nın (AI Act) yüksek riskli kategorilerinin dışında kalır. Bununla birlikte bu çerçeve, yüksek riskli rejimle hukuk sektörüne kıyasla daha sık temas eder; zira denetim firmaları, kendi yapay zekâ sistemleri Ek III kapsamında yüksek riskli sayılan müşterilere hizmet verebilir ve gerçek kişilerin değerlendirilmesine temas eden bazı güvence çalışmaları (örneğin kara paranın aklanmasının önlenmesine yönelik incelemeler, dolandırıcılık riski puanlaması veya kredi değerliliği modelleri üzerine güvence) bizzat bu rejimi devreye sokabilir. Çerçeve, bu kullanımları görünür kılacak tarama kriterleri içerir; AB Yapay Zekâ Yasası Hazırlık Tasdiki ise firmanın bunlara verdiği yanıtı değerlendirir.