TR EN
RAYDORF

§ I — Metodoloji Sürüm 1.0 Yayım: 2026 Standartlar Kurulu

Raydorf Yapay Zekâ Olgunluk Standardı

Raydorf Standardı, kuruluşların yapay zekâyı nasıl benimsediğini, yönettiğini ve kullandığını değerlendirmek için yayımlanmış bir metodolojidir. Açıktır, sürümlendirilmiştir ve Standartlar Kurulu tarafından her yıl gözden geçirilir.

§ II Kademeler

Beş kademe

Kademeler birikimlidir. Bir firma, bir kademede ancak yedi boyutun her biri o kademenin eşiğini karşıladığında belgelendirilir. Firma, en zayıf boyutunun düzeyinde belgelendirilir. Toplam puan yoktur; kademeler sayısal değil, niteldir.

  1. AI-Aware

    Temeller atılmıştır. Yönetim, işlevsel bir yapay zekâ okuryazarlığına sahiptir. Yazılı bir yapay zekâ politikası bulunmaktadır. İlk yönetişim ve risk sınıflandırması yapılmıştır. Yapay zekâ kullanımı sınırlı ya da deneysel düzeydedir ve gerektiği yerde usulüne uygun biçimde açıklanmaktadır.

    Kademe I · Temeller

  2. AI-Enabled

    Yapay zekâ araçları, uygun kontrollerle firma geneline yayılmıştır. Hassasiyet etiketlemesi, erişim yönetişimi ve belgelenmiş bir yapay zekâ politikası mevcuttur. Mevcut iş akışları desteklenmiş, ancak henüz yeniden tasarlanmamıştır. Çalışanlar temel yapay zekâ yetkinliği konusunda eğitilmiştir.

    Kademe II · Benimseme

  3. AI-Integrated

    Temel iş akışları, yapay zekâyı varsayılan ilk adım olarak alacak biçimde yeniden tasarlanmıştır. Kurumsal bilgi, her dosyanın kapanışında sistematik olarak kayıt altına alınmaktadır. Sonuçlar ölçülmektedir. Belirlenmiş bir operatör rolü vardır. Firma, yapay zekâ ile ilgili metrikleri tanımlı bir periyotla yönetime raporlamaktadır.

    Kademe III · Yeniden Tasarım

  4. AI-First

    Yapay zekâ, firmanın temel işlerinde varsayılan yürütme katmanıdır. İnsan emeği muhakemeye, ilişkilere ve istisnalara ayrılmıştır. İşletim modeli, personel sayısına göre değil yapay zekâ kapasitesine göre yeniden kurgulanmıştır. Müşteriye sunulan hizmetler, yapay zekâ destekli sunumu yansıtmaktadır.

    Kademe IV · Varsayılan

  5. AI-Native

    Firmanın işletim modeli, yapısı gereği yapay zekâya dayanmaktadır. Firma, hizmetlerini bugünkü biçimleriyle yapay zekâ olmadan sunamaz. Yapay zekâ kuruma sonradan eklenmemiş, kurumun yapısına yerleşmiştir.

    Kademe V · Yerli

§ III Boyutlar

Yedi boyut

Her kademe aynı yedi boyut üzerinden değerlendirilir. Değerlendirme ölçütleri her düzeyde aynıdır; değişen yalnızca eşiktir.

  1. Strateji ve Liderlik

    Kurucu ya da ortak düzeyinde sahiplenme. Yapay zekânın nerede değer yarattığı ve nerede yaratmadığı konusunda stratejik netlik. Yönetim kuruluna düzenli raporlama. Firmanın yapay zekâ programından sorumlu, adı belirlenmiş bir kişi.

  2. Yönetişim, Risk ve Uyum

    Yazılı yapay zekâ politikası. Yapay zekâ kullanım senaryolarının AB Yapay Zekâ Yasası, sektörel düzenlemeler ve kişisel verilerin korunması rejimleri karşısında risk sınıflandırması. Olay müdahale prosedürleri. Firmanın risk profiline uygun belgeleme disiplini.

  3. Veri ve Bilgi Altyapısı

    Hassasiyet etiketlemesi ve erişim yönetişimi. Tanımlı saklama süreleri. Sorgulanabilir bir kurumsal bilgi tabanı. Tamamlanan işi dosya kapanışında bilgi tabanına aktaran kapalı döngü bir süreç.

  4. İş Akışlarının Yeniden Tasarımı ve Operasyonlar

    Yapay zekâ etrafında yeniden tasarlanmış, tanımlı temel iş akışları. Süre, kalite ya da birim maliyette ölçülebilir değişim. Yalnızca desteklemenin değil, yeniden tasarımın gerçekleştiğine dair kanıt.

  5. Yetenek ve İşletim Modeli

    İlgili tüm rollerde yapay zekâ yetkinliği. Firmanın yapay zekâ altyapısı için belirlenmiş bir operatör rolü. Yapay zekâ çağının yetkinliklerini yansıtan işe alım ve terfi ölçütleri. Tanımlı eğitim periyodu.

  6. Müşteri Deneyimi

    Müşteri işlerinde yapay zekâ kullanımının açıklanmasına ilişkin uygulama. Uygun olduğu yerde müşteriye dönük yapay zekâ özellikleri. Yapay zekâ olgunluğuna bağlanabilen hizmet sunumu iyileştirmeleri.

  7. Ölçüm ve Hesap Verebilirlik

    Tanımlı performans göstergeleri. Uygulanabildiği yerde model performansının izlenmesi. Yapay zekâ destekli çıktılar üzerindeki insan denetiminin kayıt altına alınması. Değerlendiricinin — ve firmanın kendisinin — yapay zekânın neyi, ne zaman ve kimin yetkisiyle yaptığını yeniden kurabilmesini sağlayan bir denetim izi.

§ IV Tasdik

AB Yapay Zekâ Yasası Hazırlık Tasdiki

Raydorf belgelendirmesi, buna paralel bir AB Yapay Zekâ Yasası Hazırlık Tasdiki ile birlikte düzenlenebilir. Tasdik, AB Yapay Zekâ Yasası’nın (AI Act) yapay zekâ sistemlerini kullanan kuruluşlardan beklediği uygulayıcı tarafı uygulamaları değerlendirir. Bu değerlendirme, yapay zekâ sağlayıcılarının kendi ürünleri için yürütmesi gerekebilecek uygunluk değerlendirmesinden ayrıdır ve onu tamamlar.

Tasdik asgari olarak şunları kapsar:

  • Firmanın yapay zekâ kullanım senaryolarının Yasa kapsamında doğru risk sınıflandırması.
  • Uygulanabildiği ölçüde, yüksek riskli yapay zekâ uygulayıcılarından beklenen kontroller: insan gözetimi, kayıt tutma ve etkilenen kişilere karşı şeffaflık dahil.
  • Genel amaçlı yapay zekâ uygulayıcılarının yükümlülükleri; Yasa’nın 4. Maddesi uyarınca yapay zekâ okuryazarlığı dahil.
  • Belgelendirme disiplini: yapay zekâ envanterleri, tedarikçi beyanları ve gerektiği hâllerde veri koruma etki değerlendirmeleri.
  • Ciddi olayları ilgili makama bildirmeye hazır olunması.

Tasdik, kurumsal bir hazırlık değerlendirmesidir. Onaylanmış Kuruluş (Notified Body) tarafından yapılan uygunluk değerlendirmesi niteliği taşımaz; Raydorf, Yasa uyarınca yüksek riskli yapay zekâ sistemleri için gereken CE işaretini düzenlemez. Böyle bir uygunluk değerlendirmesinin gerekli olduğu durumlarda Raydorf belgelendirmesi onun yerine geçmek için değil, onu tamamlamak için tasarlanmıştır.

§ V Yönetişim

Sürümlendirme ve yönetişim

Raydorf Standardı sürümlendirilmiştir. Her sürüm eksiksiz olarak yayımlanır. Esaslı değişiklikler, kamuya duyuru yapılarak ve hâlihazırda belgelendirilmiş firmalar için belirli bir geçiş süresi tanınarak Standartlar Kurulu tarafından incelenir. Yürürlükteki sürüm, 2026’da yayımlanan 1.0 sürümüdür. Sürüm 1.1’den itibaren bir değişiklik kaydı tutulmaktadır.